Autor: Andrzej Minkiewicz

Prawa autorskie zastrzeżone

 

PIŁKA NOŻNA

 

Z historii dyscypliny

Około 2000 lat przed naszą erą znano zabawę z piłką w Chinach, nieco później w Egipcie, Grecji i Rzymie. W średniowieczu uprawiano podobną grę w Anglii, Francji i we Włoszech. Futbol rozwinął się w połowie XIX wieku na Wyspach Brytyjskich. W 1855 r. powstał pierwszy klub grający regularnie w piłkę nożną Sheffield Club, w 1863 w Anglii założono pierwszy związek piłkarski (The Football Association, FA). W 1871 r. rozpoczęły się pierwsze regularne rozgrywki o Puchar Anglii. W 1872 r. odbył się pierwszy mecz międzypaństwowy, w którym Anglia zremisowała bezbramkowo ze Szkocją.

 

W Polsce

Rozwój dyscypliny datuje się na przełomie wieków XIX i XX, najwcześniej dzięki wpływom Wiednia i Budapesztu w zaborze austriackim. Pierwszy klub Czarni Lwów powstał w 1903 r., a następne w 1906 – Cracovia i Wisła Kraków. Po odzyskaniu niepodległości w 1919 roku powstał Polski Związek Piłki Nożnej (PZPN), a w 1921 roku Polska stała się pełnoprawnym członkiem Międzynarodowej Federacji Piłki Nożnej (FIFA). W tym samym roku w pierwszym oficjalnym meczu międzypaństwowym Polska przegrała z Węgrami 0:1. Pierwszym Mistrzem Polski w 1921 r. została Cracovia Kraków.

 

W Elblągu

W lipcu 1945 r. przy ówczesnym Zarządzie Miejskim utworzono klub sportowy MKS Syrena. Założycielami byli Józef Kozłowski, Jan Grabowski, Antoni Hellman i Konstanty Podlewski. Siedziba klubu było prywatne mieszkanie Kozłowskich przy ul. Chopina 43. Jesienią drużyna piłkarska Syreny rozpoczęła sportową rywalizację o awans do klasy „A” w ramach rozgrywek prowadzonych przez Gdański OZPN. Dzisiaj możemy przytoczyć krótką listę zachowanych nazwisk piłkarzy pionierów powojennej Syreny: Tadeusz Wdowiak, Tadeusz Ociepka, Jan Zborowski, Ryszard Grudziński, Tadeusz Burzawa i Jerzy Martynowicz. Klub nie wytrzymał finansowo i na początku 1946 zmienił nazwę i źródło finansowania początkowo na Stocznia, a potem na MKS Olimpia. Piłkarska drużyna uczestniczyła w rozgrywkach klasy „B”. W sezonie 1946/47 Olimpia rozegrała 25 meczów odnosząc zwycięstwa w 13, remisując 3 i przegrywając 9.

W końcu lat czterdziestych powstały nowe koła sportowe w Elblągu: „Tabory” przy Zakładach Taboru Kolejowego, ZKS „Turmas” przy zakładach Maszyn Ciężkich i Turbin w których działały sekcje piłki nożnej. W 1948 „Turmas” połączył się z „Taborami” i tak powstał KS „Stal”. Piłkarze „Stali” w sezonie 1948/49 zdobyli Powiatowy Puchar Polski. W 1949 roku „Olimpia” przyjęła nazwę „Ogniwo” i wygrała III grupę w klasie „B”, ale po przegranych meczach barażowych nie awansowała do klasy „A”.

 

Piłkarze KS „Ogniwo” – od lewej stoją Roman Serwadczak, Jan Piekarz, Henryk Ocipka, Henryk Babich, Kazimierz Zieliński, Władysław Burzawa, Stefan Ocipka, Zdzisław Zawodniak, Aleksander Grudziński, trener Józef Kozłowski; leżą – Jan Serwadczak i Bogdan Sieciuj.

 

W międzyczasie powstały nowe kluby prowadzące sekcje piłkarskie m. in. wojskowa „Legia”, „Budowlani”, „Włókniarz”, SKS „Technik”, CSAR i WKS. Główne areny sportowe na których piłkarze rozgrywali mecze to boiska przy ul. Krakusa, w Parku Modrzewie, ul. Moniuszki. To rozdrobnienie sił nie wpływało korzystnie na stabilizację piłkarstwa w Elblągu i jego znaczenie w Gdańskim OZPN.

W 1952 roku administracyjnie zarządzono kompleksową modernizację rozgrywek. Zlikwidowano Klasę Wojewódzką tworząc I klasy piłkarskie w których prawo startu miały kluby posiadające minimum cztery drużyny – dwie seniorskie, juniorów i trampkarzy. Elbląg w I klasie piłkarskiej reprezentowały drużyny „Budowlanych”, „Stali” i „Kolejarza”. W eliminacjach do „A” klasy w sezonie 1953 bez powodzenia uczestniczyły drużyny „Budowlanych” i „Stali”, natomiast piłkarze elbląskiego „Kolejarza” jako jedyni wystartowali do rozgrywek w klasie „A” w sezonie 1954. Jednak zanim do tego doszło „Kolejarz” został przekazany do Zrzeszenia „Spójnia” i pod nowym szyldem „Spójnia” przystąpił do rozgrywek. Piłkarze „Stali” zajęli drugie miejsce w klasie „C” i awansowali do klasy „B”.

Kibice mieli prawo się pogubić w organizacyjnym chaosie, bo oto 16 stycznia 1955 roku połączono Zrzeszenia Spójnia i Ogniwo, a piłkarze z tych klubów zaczęli grać w „A” klasie pod nazwą KS „Sparta”. W marcu tego roku koło Sportowe „Budowlani” zmieniło nazwę na „Olimpia”, a „Stal” w wyniku plebiscytu jaki przeprowadzono wśród zamechowców na KS „Turbina”. W lidze piłkarze „Turbiny” spisywali się lepiej od lokalnego rywala „Olimpii, która została zdegradowana do klasy „C” i drużyna rozsypała się, a piłkarze zasilili inne kluby elbląskie. W sezonie roku 1956 w klasie „B” barwy Elbląga reprezentowali: spadkowicz „Sparta” oraz „Turbina” i beniaminek „Stal EFUK” - ta działała przy Elbląskiej Fabryce Urządzeń Kuziennych. I ponownie doszło do zmiany nazwy, bo w kwietniu „Sparta” przeistoczyła się w TKS „Polonia”, a w wyniku reorganizacji polegającej na likwidacji klas międzywojewódzkich i utworzeniu II ligi w układzie okręgu uzupełniono klasę „A”, w której zagrała nieoczekiwanie „Polonia”. Elbląscy kibice zyskali, bo mogli obserwować ciekawsze i stojące na dobrym poziomie mecze. Ambicją Elbląga było utrzymanie drużyny w tej klasie rozgrywek, a te ambicje wsparli decyzjami lokalni rywale „Turbina” i „Stal EFUK” - przekazali najlepszych swoich piłkarzy do „Polonii”. W efekcie „Polonia” utrzymała miejsce w „A” klasie.